Zeven soevereinen krijgen celstraf, alle verdachten vrijgesproken van terrorisme

Tot die uitspraak kwam de rechtbank in Rotterdam vrijdag. De rechters verweten meerdere verdachten dat zij zowel online als offline hebben opgeroepen tot geweld, bijvoorbeeld massa-arrestaties van burgemeesters en ambtenaren. ‘Dat is ontwrichtend en onacceptabel, hierdoor hadden anderen over kunnen gaan tot bewapening’. Daarnaast werd een aantal verdachten veroordeeld voor wapenbezit. Drie verdachten werden vrijgesproken van deelname aan een criminele organisatie.

Na de eerste vrijspraak klonk applaus op de publieke tribune. De voorzitter richtte zich daarop enigszins geïrriteerd tot de aanwezigen: ‘Een deel van u stond net met een spandoek voor de rechtbank met de tekst: ‘Justitie = Theater’. In het theater wordt inderdaad geklapt, maar de rechtbank stelt het niet op prijs als u klapt. De rechtbank is geen theater.’

De veroordelingen zijn het sluitstuk van een omvangrijk proces. Het was voor het eerst dat justitie zich boog over een zaak rond het soevereine gedachtegoed. Tijdens de behandeling benadrukte de officier van justitie meermaals het unieke karakter: voorgaande grote zaken van vergelijkbare aard gingen over gewelddadig jihadisme of extreemrechtse terreur.

Soeverein gedachtegoed

De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) en de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) bestempelden het soevereine gedachtegoed eerder als anti-institutioneel extremisme. Soevereinen menen dat zij niet onder het gezag van de overheid vallen en willen in sommige gevallen geen belastingen, boetes of nutsvoorzieningen betalen. Een klein deel wil de overheid omverwerpen.

De vonnissen vielen lager uit dan de eisen van het Openbaar Ministerie. Justitie eiste eind oktober celstraffen van 12 maanden tot 7 jaar tegen de groep. Drie van de verdachten behoorden volgens het OM tot een terroristische organisatie en toonden zich bereid een ‘gewelddadige confrontatie met de Nederlandse overheid’ aan te gaan. Vijf verdachten waren volgens het OM schuldig aan deelneming aan een criminele organisatie.

Afgekeerd van extremisme

Een aantal verdachten heeft zich inmiddels afgekeerd van het extremistisch gedachtegoed, zag de rechtbank. Dat gold niet voor Arjan van den B.. Hij is nog altijd ‘vatbaar voor complotten’, zo luidde het vonnis. Hij moet 24 maanden de cel in, zijn voorarrest wordt hiervan afgetrokken.

Ten aanzien van de kerngroep van Common Law Nederland Earth – waar verdachten Neeltje de B. en Marco M. volgens de rechtbank deel van uitmaken – constateerde de rechtbank dat opruiend is gehandeld. ‘Er werd opgeroepen tot het opzetten van lokale milities en het desnoods met geweld uitvoeren van burgerarresten op gezagsdragers. Dat is onacceptabel en werkt ontwrichtend.’

Anderen konden ‘hierdoor bewogen worden daadwerkelijk over te gaan tot bewapening en geweld’. Desondanks waren er te weinig aanwijzingen in het dossier om te bewijzen dat er bij hen sprake was van een terroristisch oogmerk.

Twee versies van plan

Neeltje de B. werd veroordeeld tot een jaar celstraf, waarvan 190 dagen voorwaardelijk. Marco M. kreeg een gevangenisstraf van 16 maanden, waarvan 4 maanden voorwaardelijk.

Verdachte Arjan B., auteur van het plan Operation Enduring Freedom, werd vrijgesproken. Het ging om een plan in geval van nood, zoals een grote natuurramp, oorlog of cyberaanval. Tijdens de zittingen hield B. vol dat hij met zijn noodplan talloze burgers juist had geholpen.

Volgens het OM was er sprake van twee versies van het plan, waarbij één gekuist was. ‘De plannen lijken primair gericht op communicatie in noodsituatie, niet specifiek op burgerarresten’, oordeelde de rechter. ‘Verzet tegen de overheid’ speelde in het plan weliswaar een grote rol, maar voor terrorisme was onvoldoende bewijs.