Extreemrechtse terreurverdachte (25) uit Nieuwegein krijgt mogelijk huisarrest: ‘Wilde een moderne Hitlerjugend’

De Rotterdamse rechtbank gelast een onderzoek naar de mogelijkheid om de man, die in april werd opgepakt, huisarrest te geven hangende zijn strafproces. Onderzoek moet uitwijzen of de woning van de verdachte geschikt is voor elektronisch toezicht.

Mocht het antwoord bevestigend zijn, dan wordt de 25-jarige F. van der W. geschorst uit zijn hechtenis. Hij kan dan met een enkelband gewoon naar zijn werk en bezoeken brengen aan zijn psycholoog en psychiater, maar moet verder thuisblijven.

De verdachte zelf verschijnt maandagmorgen voor het eerst bij de streng beveiligde rechtbank in Rotterdam, waar hij zegt het oneens te zijn met de aantijgingen aan zijn adres. „Ik ben nooit gewelddadig geweest. Ik snap oprecht niet waar de beschuldigingen vandaan komen.’’

Van der W. zit vast op de terroristenafdeling van de PI Vught, en lijdt daar volgens zijn advocaat aan angst- en paniekaanvallen. „Ik heb een enorm slaaptekort”, zegt de verdachte zelf. „Mijn hoofd werkt de hele tijd op 100 procent.”

De 25-jarige Nieuwegeiner werd op 1 april van zijn bed gelicht in zijn ouderlijke woning in de wijk Batau-Zuid. Uit onderzoek bleek dat hij zich drie maanden lang had beziggehouden met het ‘uit terroristisch oogmerk eigen maken van radicaal rechts-extremistisch gedachtengoed’. Ook werden munitie en wapens aangetroffen bij de huiszoeking, had hij een ontstekingsmechanisme aangeschaft en vuurwapentraining gevolgd.

Het Openbaar Ministerie gaat ervan uit dat Van der W. van plan was om zich daadwerkelijk met terreurdaden in te laten. Hij is veel meer dan iemand die online stoer doet en meeloopt, zegt het OM.

Volgens Van der W. – een lange, magere jongeman, gekleed in zwarte pantalon en een blauwe blouse – zijn de aangetroffen wapens, waaronder een bajonet, een erfenis van een overleden oom, en had alleen zijn moeder toegang tot de kluis waar ze lagen. „Ik hielp mijn moeder tot aan mijn aanhouding met een burn-out, en hielp ook mensen van de kerk. En bereidde me voor op mijn studie integrale veiligheidskunde. Moordneigingen? Een aanslag voorbereiden? Zeker niet, ik ben onschuldig aan alle aanklachten.’’

Zijn uitgeprinte dossier is vuistdik. Voor het begin van de zitting noemt hij de zittingszaal ‘indrukwekkend’. Af en toe pakt hij stukken uit zijn paperassen zonder er uit voor te dragen. Op antwoorden van rechters is hij beleefd. Tijdens zijn verhoren beroept hij zich tot dusver voornamelijk op zijn zwijgrecht.

De openbaar aanklager zit heel anders in de wedstrijd dan de in alle toonaarden ontkennende verdachte. Zij wijst op de internationale rechts-extremistische contacten die de Nieuwegeiner had, op reizen naar de Verenigde Staten die hij maakte, waar op afbeeldingen te zien is dat hij, met nog een andere persoon, de Hitlergroet brengt. Ook ontmoette hij mensen die bij de opsporingsinstanties bekend zijn in het rechts-extremistische circuit.

Op een schermafbeelding van een chatgesprek uit 2023 met een van hen staat te lezen dat ze het hebben over het niet verstrekken van een telefoon, dat ze bespreken dat ze geen uitlatingen moeten doen over politieke visie, dat ze contactgegevens moeten verwijderen en alert moeten zijn om niet ‘in een val’ te lopen. Opvallend detail: de Nieuwegeiner chat onder de naam ‘Purgeman Dutch’, wat staat voor ‘zuiveraar’.

Op andere beelden is ook te zien dat hij op een schietbaan actief is, zegt het OM. „Uit foto’s en video’s blijkt dat de verdachte te zien is, terwijl hij oefent met verschillende vuurwapens door die af te vuren, verschillende schiethoudingen aan te nemen en wapenhandelingen snel en repeterend te verrichten.’’

Het onderzoek naar de verdachte startte na een ambtsbericht van de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD): ‘Van der W. is aanhanger van het rechts-extremistische gedachtegoed en ziet zichzelf als onderdeel van de strijd. Hij heeft meerdere rechts-extremistische (internationale) contacten. Hij beschikt mogelijk over een vuurwapen en heeft ervaring opgedaan in het schieten met verschillende soorten wapens. Van der W. heeft gewelddadige intenties uitgesproken en zou moordneigingen hebben.’

Op zijn zolderkamer zijn volgens het OM materialen aangetroffen die wijzen op rechts-extremisme. In tapgesprekken geeft hij aan dat ‘zwarte mensen anders zijn dan blanke mensen’. Volgens het OM verklaarde de verdachte dat zijn oom een gigantische Tweede Wereldoorlog-collectie had. „Dan valt wel op dat verdachte specifiek de antisemitische propaganda en Mein Kampf heeft bewaard.’’

Uit chats en gesprekken zou blijken dat Van der W. ‘het liefst een soort militie op wilde zetten zoals ik vroeger met andere maten had, die eens per week samenkomt om te trainen en de stand van zaken in de wereld kort te analyseren’. „Een moderne Hitlerjugend. Perfecte opstap naar het echte werk.”

Ook hintte hij volgens het Openbaar Ministerie op belangrijke doelwitten in een straal van 30 kilometer rond Utrecht. „Energie-infrastructuur, brandstof- en pijpleidingstations, overheidscommunicatiemasten, netwerkmasten, enz., enz.’’

Zijn raadsman Jaap-Willem Roozemond zegt dat de soep niet zo heet gegeten moet worden als-ie door het OM wordt opgediend. „Het gaat hier om een uiterst kwetsbare verdachte. Hij zit er doorheen. Hij heeft zich weliswaar verdiept in gedachtegoed, maar dat betekent nog niet dat hij een terroristische aanslag heeft beraamd. De geraadpleegde stukken zijn van langer geleden. Iedereen in zijn omgeving zegt dat hij met iedereen hetzelfde omgaat, zonder onderscheid.’’

Het OM wil Van der W. in zijn cel houden, maar de rechtbank ‘ziet ook het belang om u uw leven weer op te laten pakken’. Mits uit nader onderzoek blijkt dat zijn woning geschikt is voor huisarrest.

De volgende tussentijdse zitting is op 16 september. Binnen een maand moet duidelijk zijn of Van der W. naar huis kan of in zijn cel moet blijven.